ملاحظاتی انتقادی درباره‌ی ترجمه‌ی کتاب «رساله‌ی الهیاتی-سیاسی» نوشته‌ی اسپینوزا
در این مقاله می‌کوشم با اقامه‌ی ۱۱ دلیل و ارائه‌ی شواهد متعدد و متنوع برای آن دلایل نشان دهم که ترجمه‌ی «علی فردوسی» از «رساله» اسپینوزا که نشر «شرکت سهامی انتشار» در سال ۱۳۹۶ در ۱۱۰۰ نسخه چاپ کرده است، ترجمه‌ای قابل‌قبول و قابل‌دفاع نیست و نمی‌تواند برای فهم دقیق و بدون اشکال آرا و اندیشه‌های اسپینوزا در کتاب مذکور موردتوجه قرار گیرد.

ملاحظاتی انتقادی درباره‌ی ترجمه‌ی کتاب «رساله‌ی الهیاتی-سیاسی» نوشته‌ی اسپینوزا

معرفی و نقد کتاب تهران: در این مقاله می‌کوشم با اقامه‌ی ۱۱ دلیل و ارائه‌ی شواهد متعدد و متنوع برای آن دلایل نشان دهم که ترجمه‌ی «علی فردوسی» از «رساله» اسپینوزا که نشر «شرکت سهامی انتشار» در سال ۱۳۹۶ در ۱۱۰۰ نسخه چاپ کرده است، ترجمه‌ای قابل‌قبول و قابل‌دفاع نیست و نمی‌تواند برای فهم دقیق و بدون اشکال آرا و اندیشه‌های اسپینوزا در کتاب مذکور موردتوجه قرار گیرد. ادعاهای نگارنده ناظر به ترجمه‌ی متن رساله‌ی اسپینوزا است و نه مقدمه‌ی آن؛ یعنی از صفحه‌ی ۷۷ تا صفحه‌ی ۵۰۲. نگارنده متن را به‌صورت کامل بررسی کرده است، منتها به جهت آنکه متن یادداشت طولانی می‌شد، دلایل و شواهد خود را به صفحات ۷۷ تا ۲۴۰ اختصاص داده‌ است؛ این ۱۶۰ صفحه‌ی فارسی مساوی است با صد صفحه‌ی ابتدایی ترجمه‌ی جاناثِن ایزریل یا جاناتان اسرائیل «Jonathan Israel» و صدوهشت صفحه‌ی ابتدایی ترجمه‌ی اِدوین کِرلی «Edwin Curly». در این متن تلاش شده است به برخی از شواهد، که مؤیِّد مهم‌تری برای دلایل به‌شمار می‌روند، اشاره شود. منظور این است که شواهد بیشتری وجود داشت، منتها به‌منظور طولانی‌ترنشدن متن، آنها را ذکر نکردم. شایان ذکر است نگارنده سواد انگلیسیِ خوانندگان این متن را مفروض گرفته و گاه در ارجاعات خود به فرهنگ‌های «وبستر» و «آکسفورد»، تعریف انگلیسی واژگان را بدون ترجمه به فارسی، آورده است. دلیل این امر بیش از هر چیز، دقتی است که در تعاریف انگلیسی وجود دارد و ممکن است در ترجمه‌ی فارسی، آن دقت از میان برود. ارجاعات به ترجمه‌های انگلیسی کتاب اسپینوزا نیز بدین قرار است: ارجاع اول: ترجمه‌ی جانان ایزریِل یا جاناتان اسرائیل؛ ارجاع دوم: ترجمه‌ی اِدوین کِرلی و گاه ارجاع سومی هم در کار است: سمیوئل شِرلی یا ساموئل شرلی « Samuel Shirley».

 

ابتدا ۱۱ دلیل را، بدون ذکر شواهد، ذکر می‌کنم و بعد به‌ترتیب هر دلیل را با شواهد تأیید می‌کنم. آن ۱۱ دلیل عبارتند از:

۱. ترجمه‌‌ی نادرست واژگان، عبارات و جملات؛ ۲. ترجمه‌‌نکردن برخی واژگان، عبارات و جملات؛ ۳. ترجمه‌ی غیردقیق یا کاربرد معادل‌های غیردقیق در ترجمه؛ ۴. توجه‌نکردن به نحوه‌ی ارجاع اسپینوزا به آیات کتاب مقدس و همچنین توجه‌نکردن به نحوه‌ی تقریر وی از آیات و جایگزین ساختن آنها با ترجمه‌ی نسخه‌ی فارسیِ انجمنِ پخشِ کتاب مقدسِ انگلستان؛ ۵‌‌. رعایت‌نکردن وحدت در ترجمه؛ ۶. فقدان پانویس برای واژه‌های ترجمه‌شده، مخصوصاً واژه‌های فنی؛ ۷. زبان فارسی نارسا و کاربرد عبارات نادرست یا نامستعمل فارسی؛ ۸.درهم‌آمیختن ملاحظات مترجم انگلیسی با ملاحظات مترجم فارسی؛ ۹. شرح برخی ملاحظات مترجم انگلیسی به‌جای ترجمه‌ی آنها و بی‌دقتی در آن؛ ۱۰. ناقص ترجمه‌کردن برخی ملاحظات؛  ۱۱.  ملاحظات غیردقیق یا نامشخص یا نادرست مترجم فارسی.

 

۱. ترجمه‌ی نادرست واژه‌ها، عبارات و جملات

شاهد اول: صفحه‌ی ۷۶

مترجم «piety» را «ایمان» ترجمه کرده است. جالب است که در صفحات ۸۴ و ۸۵، اسپینوزا دقیقاً همان جملات با همان واژگان آغازین کتاب را تکرار می‌کند، منتها مترجم این بار به جای «ایمان» واژه‌ی «تقوا» را به کار برده است....
 

ادامه مطلب را در فایل پی‌دی‌اف ضمیمه شده بخوانید.