انسان خردمند؛ نگاهی به یکی از پرفروش‌ها

۱۳۹۹/۰۲/۱۵

 
0

معرفی و نقد کتاب تهران| اینکه موجی اجتماعی کتابی را جزو اولویت‌هایم قرار دهد، اجتناب‌ناپذیر اما ناخوشایند است. انسان خردمند از این دست کتب است. یووال نوح هراری، این کتاب را در سال دو هزار و یازده به زبان عبری و در سال دو هزار و چهارده به زبان انگلیسی منتشر کرد. برخلاف عنوان آن، کتاب با مباحث انسان‌شناسی جسمانی تخصصی مرتبط نیست و به همان اندازه که به طور کلی به بحث تطور انسان هوشمند می‌پردازد، درباره‌ی انقلاب صنعتی و سرمایه‌داری هم بحث می‌کند.

به این ترتیب، کتاب روایتی از تاریخ جهان است، با تزریق کمی حس شوخ‌طبعی و پیشگویی آینده. از آنجا که در دنیای مدرن هیچ‌کس نمی‌تواند متخصص همه چیز در همه‌ی دوران‌ها باشد، در قسمت اعظم کتاب، نویسنده به کلی‌گویی و ساده‌انگاری می‌افتد و بسیاری از اطلاعات ارائه شده در جزئیات دچار خطا هستند، از جمله بخش آغاز خط و نگارش، و به‌ویژه بخش انقلاب شناختی.

یووال نوح هراری، در سال دو هزار و یازده این کتاب را به زبان عبری و در سال دو هزار و چهارده به انگلیسی منتشر کرد.

در مطالب کتاب، بی‌طرفی علمی هم زیر سوأل است. نویسنده به‌رغم ادعای جهان‌شمول بودن مطالب کتاب و گستردگی فراوان مثال‌ها و موارد مطرح شده، با زیرکی از ارائه‌ی هر گونه اشاره‌ای به موضوع حساسیت‌برانگیز حضور اسرائیل در خاور نزدیک طفره می‌رود؛ موضوعی که هیچ کتاب کلان تاریخی در ارتباط با تاریخ جهان معاصر بدون اشاره به آن کامل نیست. تنها می‌توان امیدوار بود خوانندگان کتاب انسان خردمند، به اندازه‌ی نویسنده‌ی آن، نگاهی هوشمندانه به وقایع داشته باشند.

بدون شک مهم‌ترین، اما نه تنها، عامل اقبال کتاب هراری لحن روایی و نگاه هوشمندانه‌ی او در چفت‌وبست کردن موضوعات متنوعی است که اغلب از زبان علم خسته‌کننده هستند. البته نباید فراموش کرد که در ایران، ممنوعیت فروش آن همه‌گیر شدنش را تضمین کرد. بر این اساس، کتاب به همان اندازه که به افراد غیرمتخصص ،در زمینه‌ی تاریخ، برای رشد آگاهی عمومی توصیه می‌شود، برای متخصصان مفید نیست. نکته‌ی آخر هم اینکه فصل نوزدهم انسان خردمند «و تا آخر به خوبی و خوشی زندگی کردند» به نظرم بهترین بخش کتاب است و باید مستقل از کل کتاب خوانده شود.

برای مطالعه‌ی بیشتر

Leave A Comment

Your email address will not be published.