گودو اینجاست

گودو اینجاست

معرفی و نقد کتاب تهران: تابستان ۱۹۸۲  انجمن بین‌المللی دفاع از هنرمندان، همزمان با فستیوال آوینیون مراسمی برگزار کرد برای اعلام همبستگی با نمایش‌نامه‌نویس چکی‌، واتسلاو هاول، که به اتهام فعالیت‌های خرابکارانه به چهار سال و نیم حبس محکوم شده بود و در زندان به سر می‌برد. این انجمن از «ساموئل بکت»، نمایش‌نامه‌نویس ایرلندی، درخواست کرد که به این مناسبت، نمایش‌نامه‌ای بنویسد. بکت هرگز با هاول ملاقات نکرده بود، اما از آزار و شکنجهٔ نویسندگان در کشورهای محبوس پشت دیوارها آگاه بود و می‌دانست هاول در زندان از نوشتن باز داشته شده است. بکت سیاسی‌ترین اثرش به نام «فاجعه» را نوشت و آن را به هاول تقدیم کرد. به تعبیر نولسون، زندگی‌نامه‌نویس بکت، او در این اثر به نفع فردیت انسانی که در برابر ظلم و فشار ایستاده و به طورمشخص علیه تمامی صورت‌های تمامیت‌خواهی و فاشیسم، موضع‌گیری کرده است. هاول همچنین نوشت: «در زندان و مدت‌های طولانی پس ‌از آن، لذت و هیجانی فراوان احساس می‌کردم. این کار در میان آن ‌همه زشتی و فرومایگی کمکم کرد زنده بمانم».
هنگامی که هاول هنوز در زندان بود هم‌رزمش، فرانتیشک یانوش، از او خواست پس از آزادی نمایش‌نامه‌ای بنویسد: «به او گفتم این کار برای اینکه همگان مطلع شوند تو حالا آزادی و همان هاول پیشین هستی، بهترین کار است». او ابتدا چندان رغبتی نداشت اما اندکی پس از اینکه آزاد شد، نمایش‌نامه‌ای به نام اشتباه نوشت و برای قدردانی آن را به بکت تقدیم کرد.
 یانوش که نقش پیک بکت و هاول را ایفا می‌کرد، ایده‌ای درخشان به ذهنش خطور کرد، او از بکت خواست «فاجعه» در کنار «اشتباه در استکهلم» همزمان روی صحنه بروند. کمتر کسی می‌داند هر دو نمایش‌نامه در سال ۱۹۸۳ در کنار هم اجرا شدند و در ۱۹۸۴، برای اولین بار توسط مجله‌ی Index on Censorship  منتشر شدند. 

ساموئل بکت دسامبر ۱۹۸۹ از دنیا رفت و احتمالاً ندید معترضانی که خیابان‌های پراگ را اشغال کرده بودند، پوسترهایی با خود حمل می‌کردند که روی آن‌ها نوشته شده بود: «گودو اینجاست». در انتظار گودو در آن سال‌های امید، اندوه و مقاومت به نماد مبارزات گروه‌های مخالف چک تبدیل شده بود، انتظار برای امری که گویی هرگز حادث نخواهد شد.


منبع:
Jo Glanville. Godot is here: How Samuel Beckett and Vaclav Havel Changed the History. The Guardian. September 15, 2009.
ترجمه از مارال فرخی

۱۳ آوریل زادروز ساموئل بکت بود.